Historia Pałacu Opatów

Dział Kolekcja Sztuki Nowoczesnej wraz z Działem Teatralnym mieści się w dawnej siedzibie opatów cysterskich w Oliwie, w zabytkowym Pałacu Opatów, opodal katedry, otoczony parkiem w stylu francuskim i angielskim. Rezydencja na planie niepełnej podkowy, z reprezentacyjnym dziedzińcem, obecny kształt uzyskała w latach 1754-1756, kiedy na polecenie ostatniego polskiego opata – Józefa Jacka Rybińskiego, wzniesiono w stylu rokoko Nowy Pałac Opacki, stanowiący korpus założenia pałacowego. Skrzydło boczne stanowi Stary Pałac Opacki, powstały prawdopodobnie w XV w. jako gotycki, wielokrotnie przebudowywany.

Nowy Pałac Opacki powstały w latach 1754-1756 ma prostą i lekką bryłę założoną na planie prostokąta. Zwieńczony jest dachem mansardowym. Elewacje z dużymi płaszczyznami okien, dzielone są pilastrami i płycinami o finezyjnej rokokowej dekoracji z motywami rocaille. Fasada ogrodowa zakończona jest falistym szczytem. Wnętrze zdobią stiukowe dekoracje sztukatorskie, najbogatsze w Sali Muzycznej, m.in. z motywami instrumentów muzycznych.

Założenie parkowe, w obrębie którego znajduje się Pałac, powstało około 1760 roku. Ogrody o regularnych geometrycznych parterach, ujętych w szpalery grabowe, z długą osią widokową, utworzoną przez szeroką aleję lipową i kanał w jej przedłużeniu, w XIX w. zostały powiększone o część krajobrazową, z pagórkami, grotami, sadzawkami i kaskadami.

W odbudowanym w 1965 roku pałacu została umieszczona Galeria Gdańskiej Plastyki Współczesnej, podniesiona w 1990 roku do rangi Oddziału Sztuki Współczesnej, który od 2008 roku ma nazwę Oddział Sztuki Nowoczesnej.

Widok zespołu pocysterskiego w Oliwie z Pałacem Opatów i kościołem klasztornym, obecnie archikatedrą oliwską. Na pierwszym planie znajduje się staw w Parku Oliwskim, w którego tafli odbijają się zabudowania i otaczająca je zieleń.

Czarno-biała fotografia przedstawiająca zniszczony Pałac Opatów w Oliwie po II wojnie światowej. Budynek pozbawiony jest dachu i części stropów; na pierwszym planie widać ośnieżony teren parku i materiały przygotowane do prac budowlanych.

Czarno-biała fotografia Pałacu Opatów w Oliwie od strony Parku Oliwskiego. Przed rokokową elewacją pałacu rozciąga się regularny ogród z geometrycznie formowanymi rabatami i strzyżonymi krzewami; w parku widoczne są spacerujące i odpoczywające osoby.

Czarno-biała fotografia przedstawiająca odbudowany Pałac Opatów w Oliwie od strony dziedzińca. Nad głównym wejściem widoczny jest napis „MUZEUM”, a przed budynkiem geometryczne rabaty i zaparkowane samochody.

Czarno-biała fotografia wnętrza galerii w odbudowanym Pałacu Opatów w Oliwie. W długiej sali pod skosami dachu prezentowane są prace graficzne – na wolnostojących planszach oraz na ścianie; przy oknach stoi zwiedzająca osoba.

Czarno-biała fotografia jednej z sal wystawowych Pałacu Opatów w Oliwie. Na ścianach prezentowane są dekoracyjne tkaniny, a wyposażenie ekspozycji uzupełniają zabytkowe meble i przedmioty rzemiosła artystycznego; przy ścianie siedzi kobieta.