Historia budynku

Pałac powstał na miejscu obronnej siedziby Prusów, osadzonej na bagiennej wyspie. Następnie siedziba przeobraziła się w zameczek „z licznymi basztami” w okresie władania Waplewem Wielkim przez Zawadzkich-Bibersteinów. Za czasów Chełstowskich, Bagniewskich i pierwszych pokoleń Sierakowskich budynek poddawano licznym przebudowom i modyfikacjom, obecny kształt w stylu klasycystycznym wraz z oranżerią otrzymał za czasów Alfonsa i Marii z Sołtanów Sierakowskich 1842–1876. Nadbudowane w 1888 roku piętro nadało fasadzie ogrodowej charakter pałacowy, podczas gdy fasada frontowa zachowała charakter parterowego dworu. W połowie XIX wieku, opierając się na dawnych fundamentach, zostały także rozbudowane i unowocześnione budynki folwarczne wraz z wozownią, kuźnią i przybudówką neoromańską. Na obrzeżach dziesięciohektarowego parku wystawiono kaplicę grobową hrabiów Sierakowskich. Ostatni Sierakowski nadbudował piętro nad oranżerią, tworząc przestrzeń dla szkoły domowej dla licznego potomstwa i krewnych.

W momencie przejęcia budynku przez Muzeum Narodowe w Gdańsku, z przeznaczeniem dla Muzeum Tradycji Szlacheckiej, pałac przedstawiał obraz typowy dla budynków postziemiańskich, eksploatowanych przez PGR-y, w przypadku Waplewa Ośrodka Hodowli Zarodowej. Wprawdzie dach był szczelny, a okna zaszklone, ale z substancji zabytkowej zachowały się jedynie drzwi wejściowe, schody prowadzące na piętro, kominek barokowy oraz zdobny sufit w Sali Gdańskiej.

Budynek, przejęty przez Muzeum Tradycji Szlacheckiej w 2006 roku, był w latach 2013–2015 poddany gruntownemu remontowi pod opieką konserwatorską. Odtworzono posadzki z kamienia olandzkiego oraz parkiety i podłogi drewniane. Przywrócono poszczególnym pomieszczeniom ich kształt, przeznaczenie i w miarę możliwości wyposażenie, nawiązujące do wyglądu XIX wiecznych siedzib ziemiańskich. Na ścianach pojawiły się tapiserie i tapety z wzornictwem z XVIII i XIX wieku.  W Sali Białej został odtworzony kominek wedle zdjęcia z 1896 roku, zawisły obrazy, po części z ocalałej kolekcji artystycznej hr. Sierakowskich, a po części nawiązujące do tematyki i szkół malarskich płócien zaginionych. W Sali Gdańskiej odtworzono nadświetle i pilastry, boazerię oraz drzwi nawiązujące do dawnych skrzydeł wykonanych z zabytkowych szaf gdańskich. Pokoje na piętrze, wyposażone w dziewiętnastowieczne meble użytkowe, zaadaptowano na potrzeby gości muzeum. W oranżerii zaadaptowano salę wielofunkcyjną pełniącą rolę przestrzeni wystawowej i koncertowej. Piętro przeznaczono na pokoje biurowe.