Historia kolekcji

Inwentarz Gdańskiej Galerii Fotografii obejmuje cztery tematycznie wyodrębnione zbiory, określane jako pracownie: Pracownię Fotografii Gdańskiej (FG), Pracownię Fotografii Kresowej (FK), Pracownię Fotografii Artystycznej (FA) oraz Pracownię VARIA (V).

Kolekcja ma zróżnicowany charakter i obejmuje zbiory o znaczeniu historycznym, społecznym, geopolitycznym i artystycznym. Znajdują się w niej m.in. materiały związane z dawną własnością Związku Polskich Artystów Fotografików, dokumentujące odbudowę Gdańska, a także fotografie będące świadectwem przemian społecznych i geopolitycznych po II wojnie światowej, migracji ludności oraz kształtowania się nowej społeczności miasta. Obecnie kolekcja liczy ponad 11 000 zinwentaryzowanych obiektów fotograficznych. Tworzą ją przede wszystkim odbitki fotograficzne oraz negatywy na celuloidzie i szkle, ale także obiekty reprezentujące mniej popularne i historycznie  techniki fotograficzne, takie jak diapozytywy, diapozytywy szklane, autochromy i dagerotypy, a także materiały filmowe i wideo.

Od 2009 roku zbiory Pracowni Fotografii Gdańskiej znacząco się powiększyły w związku z prowadzonymi pracami digitalizacyjnymi nad zespołem szklanych negatywów pochodzących ze zbiorów Muzeum Miejskiego w Gdańsku – poprzedniczki instytucjonalnej Muzeum Narodowego w Gdańsku. Zbiory te stanowią jeden z najważniejszych elementów kolekcji ze względu na ich wartość historyczną, ikonograficzną i socjologiczną. Prezentują dawny inwentarz Muzeum Miejskiego w Gdańsku (Stadtmuseum Danzig), w tym również obiekty, które w trakcie II wojny światowej zaginęły, architekturę Gdańska oraz jego mieszkańców z lat 1860–1942.

Pod względem liczebności szczególne miejsce zajmują Pracownia Fotografii Gdańskiej oraz Pracownia Fotografii Kresowej, obejmująca fotografie z terenów dzisiejszej Litwy, Białorusi i Ukrainy, datowane od około 1890 do 1945 roku. Zgromadzone w nich materiały stanowią cenne świadectwo przemian społecznych i politycznych oraz życia codziennego na przestrzeni XIX i XX wieku. Szczególnie istotną część stanowią fotografie dokumentujące ostatnie lata II wojny światowej, zniszczenia Gdańska, proces odbudowy miasta autorstwa m.in. Wiesława Gruszkowskiego, Zygmunta Reinharda, a także działalność portu i stoczni autorstwa Janusza Uklejewskiego, Mariana Dobrzykowskiego i Mariana Murmana. Kolekcja jest tym samym ważnym źródłem wiedzy o historii miasta, jego mieszkańcach i przemianach zachodzących w regionie.

Pracownia Fotografii Artystycznej gromadzi prace lokalnych twórczyń i twórców od lat siedemdziesiątych XX wieku po realizacje współczesnych artystek i artystów wizualnych z Polski i zagranicy. Zbiór ten jest szczególnie reprezentatywny dla przemian zachodzących w polskiej i międzynarodowej fotografii artystycznej. Znajdują się w nim prace artystek i artystów wywodzących się z tradycji awangardowych, m.in. Leszka Brogowskiego, Krzysztofa Jakubowskiego, VALIE EXPORT, Józefa Robakowskiego, Carolee Schneemann, Zofii Rydet, Witolda Węgrzyna, Natalii LL, Anny Kutery, Jacqueline Livingston, Teresy Tyszkiewicz, Teresy Gierzyńskiej i Jolanty Marcolli.

Kolekcja zawiera przykłady prac artystek i artystów związanych z nurtem krytycznym lat dziewięćdziesiątych i początku 2000 roku, między innymi Marty Deskur, Katarzyny Kozyry, Zofii Kulik, Barbary Klemm, Zbigniewa Libery, Jaana Tomika, Sanji Iveković, Krzysztofa Wodiczko, Ewy Partum, Alicji Żebrowskiej i Barbary Yoshidy. Kolekcja obejmuje także prace odnoszące się do współczesnych problemów globalnych, takich jak migracje, zagrożenia społeczne, przemiany tożsamości kulturowej i seksualnej. Reprezentują je m.in. realizacje Krystyny Andryszkiewicz, Sebastião Salgado, Michała Szlagi i Soni Szóstak. Rozwój ten pozostaje w ścisłym związku z programem wystawienniczym, w tym wystawami poświęconymi twórczości kobiet, obecności osób ludzkich i nieludzkich w obrazach fotograficznych, kontekście zagrożeń oraz analizy medium. Ważnym kierunkiem rozwoju pozostaje budowanie kolekcji fotografii współczesnej, uwzględniającej nowe zjawiska i języki artystyczne. W programie galerii w ostatnich latach pojawiły się wystawy problemowe, dla których podstawą są dzieła własne w cyklu Sala Kolekcji. Były to Fotofauna (2024) poświęcona obecności zwierząt w fotografii oraz Kątem Oka (2026r) badająca sposoby patrzenia fotografa, jak i odbiorcy i ich różnej percepcji tego samego obrazu.

Dzisiejszy kształt zbiorów Gdańskiej Galerii Fotografii jest rezultatem wieloletniego procesu ich tworzenia i rozwoju. Ich trzon stanowią darowizny całych archiwów rodzinnych oraz fotografie przekazane w 1995 roku przez Związek Polskich Artystów Fotografików Okręgu Pomorskiego. Kolekcja jest systematycznie powiększana również poprzez zakupy oraz darowizny artystek i artystów, których prace prezentowane są na wystawach czasowych Galerii.

Do najważniejszych priorytetów należy dalsze rozwijanie zbiorów Fotografii Gdańskiej i Fotografii Artystycznej, ze szczególnym uwzględnieniem współczesnych nurtów fotografii, takich jak nowy dokumentalizm, reportaż, praktyki feministyczne i ekologiczne.

Zespół Działu Fotografii prowadzi działalność naukową, obejmującą opracowywanie i dokumentowanie zgromadzonych dzieł, a także realizację programów badawczych. Zajmuje się również pozyskiwaniem środków na zakupy dzieł sztuki oraz organizację wystaw czasowych. Program wystawienniczy realizowany jest zarówno w siedzibie Galerii, jak i poza nią, a wystawom towarzyszą działania edukacyjne i popularyzatorskie.

Ważnym elementem działalności Działu jest również rozwijany nieprzerwanie od 2012 roku cykl „Rozmowy o fotografii”, poświęcony najważniejszym zjawiskom, problemom i praktykom współczesnej fotografii oraz historii medium.