Zbiory patriotyczne

Muzeum Hymnu Narodowego gromadzi eksponaty związane z Józefem Wybickim i jego epoką oraz z historią Mazurka Dąbrowskiego. Początki zbiorów sięgają 1978 r., kiedy to zakupiono kilkadziesiąt obiektów związanych tematycznie z hymnem narodowym. Do będomińskich zbiorów trafił m.in. wydany w Paryżu w 1860 r. unikatowy śpiewnik Śpiewy narodowe oraz Wielki Śpiewnik Polski „Jeszcze Polska nie zginęła” z 1919 r., jak również faksymile Legionów Polskich we Włoszech. Kolekcję uzupełniały depozyty wypożyczone z wielu placówek muzealnych w kraju. Z czasem ekspozycja wzbogacała się poprzez kolejne nabytki, jednak przede wszystkim dzięki darom przekazywanym przez osoby prywatne oraz instytucje.

Ryszard Lubicz-Sielski, kolekcjoner z Warszawy, przekazał w 1992 r. kolekcję muzykaliów patriotycznych: kilkadziesiąt archiwalnych płyt gramofonowych z nagraniami polskich pieśni patriotycznych, w tym unikaty: płytę Jeszcze Polska nie zginęła w wykonaniu Kwartetu Chóru Akademickiego Lwowskiego, wydaną w 1902 r. przez Columbia Phonograph Company, oraz miniaturowa płytę z nagraniem instrumentalnym hymnu, wydaną w 1936 r. przez Syrenę Rekord z Warszawy. Kolekcję uzupełniały rękopisy śpiewników, wydawnictwa muzyczne z XIX i początku XX w., archiwalne karty pocztowe związane z Mazurkiem Dąbrowskiego oraz telegramy patriotyczne z wizerunkami polskich bohaterów narodowych.

W 2001 r. Anna Owczarska, wdowa po kolekcjonerze Kazimierzu Owczarskim, przekazała do będomińskich zbiorów bardzo cenny dar – 1985 eksponatów ze znakiem Orła Białego. W skład kolekcji wchodził również zbiór biżuterii patriotycznej z XIX i początku XX w. oraz ponad 300 orzełków wojskowych, wśród których na szczególną uwagę zasługują oznaki Polskich Drużyn Strzeleckich i Bartoszowych, orzełki Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego i żołnierzy Błękitnej Armii generała Hallera, orzełki polskich formacji walczących na Zachodzie oraz orzełki Armii Krajowej, partyzanckie i ręcznie wykonane orzełki jenieckie.

Z kolei Izabela Dutko, Teresa Dzięcielska-Dutko i Antoni Dutko z Gdańska przekazali do będomińskich zbiorów m.in. karton filatelistyczny Jeszcze Polska nie zginęła, wydany we Włoszech w 1945 r. oraz pochodzący z 1910 r. opublikowany we Lwowie album Ludwika Finkla Pieśń Legionów, w którym po raz pierwszy na ziemi polskiej został opublikowany rękopis Pieśni Legionów Polskich we Włoszech.

Inny spośród donatorów, Andrzej Sas-Jaworski, przekazał m.in. miniaturowy, pochodzący z 1919 r., śpiewnik Jeszcze Polska nie zginęła oraz nuty z XIX w. Europäische National Lieder & Voks Hymnen, a także oraz archiwalne karty pocztowe z motywem Mazurka Dąbrowskiego.

Do zbiorów wiele wniosły dary Nadbałtyckiego Centrum Edukacji Oświata – Lingwista z Gdańska, które było przez kilka lat oficjalnym sponsorem Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie. Przekazano 66 cennych obiektów, wśród których znalazły się grafiki, medale, monety, ceramika, telegramy patriotyczne, biżuteria patriotyczna, archiwalne karty pocztowe i patriotyczne śpiewniki. Zwraca tu uwagę pochodzący z 1810 r. srebrny medal ślubny Napoleona I i Marii Luizy oraz wybity w 1832 r. we Francji medal Bohaterskiej Polsce. Inne eksponaty to XIX-wieczna francuska filiżanka, na której wyobrażono spotkanie cesarzy w Tylży, i talerz ze sceną śmierci księcia Józefa Poniatowskiego.

Istotna jest też działalność Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie, które od 1984 r. wspiera finansowo zakup obiektów do będomińskiej kolekcji. Dzięki jego środkom zakupiono m.in. olejny portret ks. Józefa Poniatowskiego z XIX w. oraz cenne grafiki, dwie szable francuskie z XVIII w., ponad 150 archiwalnych kart pocztowych związanych z legionami Józefa Piłsudskiego, komplet sześciu talerzy deserowych ze scenami batalii napoleońskich, firmy Villeroy & Bosch, oraz pochodzący z 1805 r. manuskrypt Józefa Wybickiego.
W następnych latach działalności będomińska kolekcja była uzupełniana kolejnymi darami, a także sponsorowanymi zakupami. W ten sposób zbiory Muzeum wzbogaciły się o manuskrypt listu gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, zakupiony ze środków Kaszubskiego Centrum Edukacji „Vademecum” z Kościerzyny, oraz unikatowe biedermeierowskie łoże nabyte z funduszy przekazanych przez Pocztę Polską. Z kolei dzięki środkom wyasygnowanym przez Sejmik Wojewódzki Urzędu Marszałkowskiego w Gdańsku zakupiono rękopis listu Józefa Wybickiego do żony Estery, pochodzący z 1813 r.
Na koniec sierpnia 2013 r. kolekcja MHN w Będominie liczyła 2.962 obiektów.
Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie planuje w najbliższych latach pozyskać na rynku antykwarycznym archiwalne płyty gramofonowe z nagraniem pieśni Jeszcze Polska nie zginęła oraz XIX-wieczne i pochodzące z początku XX w. wydawnictwa muzyczne dotyczące polskiego hymnu.

więcej