Grafika i tkanina

Grafika współczesna

Zbiór grafiki współczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku dokumentuje drogę dyscypliny graficznej w Polsce i na Wybrzeżu – istotną jego część stanowią kolekcje grafiki polskiej i gdańskiej. Początki zbioru sięgają wczesnej, powojennej działalności Muzeum Pomorskiego. Możliwość rejestracji poszczególnych nurtów i zjawisk artystycznych dawały liczne przeglądy sztuki ogólnopolskiej, konkursy grafiki marynistycznej z lat 60. i 70. XX w.

Zbiór grafiki gdańskiej odzwierciedla kolejne etapy rozwoju tej dyscypliny na Wybrzeżu, obejmuje dzieła o dużej rozpiętości formalnej i tematycznej, poczynając od realistycznych przedstawień powojennych grafików przybyłych z Wilna: m.in. Stanisława Rolicza Bolesława i Władysławy Rogińskich, Stanisława Żukowskiego, oraz ze Lwowa: Władysława Lama, Beaty Słuszkiewicz. Są w zbiorze prace tak znanych artystów jak: Antoni Suchanek, Stanisław Borysowski, Irena Kuran Bogucka, a także absolwentów gdańskiej PWSSP, m.in.: Krystyny Górskej, Ryszarda Stryjca, Wiesława Dembskiego, Jana Góry, Henryka Mądrawskiego, Łukasza Rogińskiego, Piotra Zajęckiego, Macieja Świeszewskiego, Piotra Wiatraka, których cechowała zwiększona już swoboda twórcza. Nowe poszukiwania w grafice gdańskiej reprezentują w zbiorze prace Czesława Tumielewicza i Jerzego Ostrogórskiego z lat 70., przedstawicieli gdańskiej awangardy lat 80. Janusza Akermanna, Zbigniewa Gorlaka, Waldemara Marszałka, oraz artystów lat 90.: Dariusz Syrkowskiego, Dominiki Krechowicz, Bogny Klaman, Krzysztofa Cybulskiego, Michała Wójcika.

Zbiór grafiki polskiej, dzięki nabytkom z licznych konkursów i wystaw, w których brali udział znakomici artyści z całej Polski – obrazuje rozwój grafiki drugiej połowy XX w. Są w zbiorze grafiki nazwiska ważne dla polskiej grafiki lat 60., 70. i późniejszych, takie jak: Tymon Niesiołowski, Jan Rubczak, Mieczysław Jurgielewicz, Eugeniusz Waniek, Jerzy Panek, Mieczysław Wejman, Józef Gielniak, Stefan Suberlak, Leszek Rózga, Ryszard Otręba, Andrzej Kalina, Anna Jelonek-Socha, Zbigniew Lutomski, Lucjan Mianowski, Stanisław Fijałkowski, Jan Tarasin, Henryk Opałka, Janusz Przybylski, Marek Sapetto, Andrzej Kalina, Zbylut Grzywacz oraz ekslibrisista Wojciech Jakubowski.
Zbiór grafiki obcej jest stosunkowo niewielki. Kolekcję niezwykle istotną i w polskich zbiorów muzealnych unikatową, stanowi 69 prac graficznych Güntera Grassa. Najcenniejszym przykładem wielkiej awangardy dwudziestowiecznej są trzy serigrafie Fernanda Legera, powstałe we wczesnych latach 50., a osobny zbiór depozytowy stanowi 27 prac znakomitych artystów francuskich z lat 50. i 60. XX wieku, w tym takich filarów sztuki światowej jak: George Braque, Wassily Kandinsky, Marc Chagall.


Tkaniny artystyczne

Zbiór tkanin artystycznych, oprócz kilku prac, wpisuje się w powojenną tradycję tkaniny unikatowej regionu pomorskiego, związaną od początku z Państwową Wyższą Szkołą Sztuk Plastycznych w Gdańsku. Poza Anną Fiszer pracującą na Politechnice Gdańskiej, wśród twórców można wymienić Józefę Wnukową, Bernardę Świderską, Annę Wójcik, Natalię Piontek, Wacławę i Mariana Strzeleckich, Krystyny Jacobson, Adelę Szwaję, Małgorzatę Żerwe. Jednym z ciekawszych działań ośrodka gdańskiego były próby wskrzeszenia kołtryny (tkaniny odbijanej ręcznie klockiem drewnianym, uzupełnianej ręcznym malunkiem, w tradycji staropolskiej z XVI i XVII wieku).

Jednym z nowatorskich ośrodków powojennej tkaniny stała się Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych w Gdańsku, początkowo z siedzibą w Sopocie. Malarski koloryzm odgrywający istotną rolę w latach powojennych, wpływał w dużym stopniu również na rozwój tkaniny artystycznej. Od roku 1950 działała pracownia tkaniny dekoracyjnej, pod kierownictwem Józefy Wnukowej, tworząc warsztat druku sitowego na tkaninie i skupiając wokół siebie grono młodych adeptów. Tkanina malowana była obok malarstwa specjalnością Szkoły Sopockiej. Jej inspiracją stała się kołtryna – tkanina ozdobna o włoskiej oraz staropolskiej proweniencji, malowana lub drukowana za pomocą klocków drzeworytniczych najczęściej na płótnie, stosowana jako obicie ścienne lub zasłona. Pokrywano ją stylizowanymi ornamentami kwietnymi i pejzażami, niekiedy również portretami postaci. Do tradycji tej nawiązywali adepci PWSSP tworząc duże malowane ręcznie tkaniny, kreujące magiczno-baśniowy świat za pomocą niewielkich i często powtarzających się wielokrotnie na całej powierzchni pracy stylizowanych roślin, przedmiotów, ptaków, postaci zwierząt i ludzi.

W zbiorze tkaniny współczesnej znajdują się również gobeliny artystyczne o kompozycjach tematycznych lub abstrakcyjnych. Wśród artystów zajmujących się tradycyjnym gobelinem, których prace znajdują się w kolekcji należałoby wymienić: Gizelę Karłowską, Barbarę Argasińską-Łozińską, Barbarę Brzeską-Siemianowską, Krzysztofa Charytoniuka, Ewę Roubę-Zuber, Hannę Wojcieszek-Koralewicz, Martę Gąsienicę-Szostak, Aleksandrę Bibrowicz-Sikorską, Małgorzatę Bereźnicką, Monikę Krechowicz, Ewę Łukiewską. W kolekcji są także prace posługujące się nietradycyjnymi materiałami, oryginalnymi autorskimi technikami, o nowatorskich rozwiązaniach nawiązujących do kolażu, asamblażu, obiektu przestrzennego. Ich autorkami są: Bernarda Świderska, Natalia Piontek, Małgorzata Żerwe.

Obiektem różnym od całości zbioru tkaniny, a jednocześnie najciekawszym – jest Sztandar Dwulicowy Władysława Hasiora, jeden z jego słynnych sztandarów – asamblaży, oscylujących pomiędzy tkaniną a rzeźbą czy obiektem przestrzennym, posiadających także głęboko symboliczną wymowę.