Tkaniny i hafty

Zbiór tkanin i haftów w Muzeum Narodowym w Gdańsku obejmuje zabytkowe tekstylia, z okresu od XIII po wiek XX, które od czasu powołania do życia w roku 1872 Stadtmuseum Danzig (Gdańskie Muzeum Miejskie), były w nim gromadzone. W 1884 roku dołączone zostały tkaniny kolekcjonowane dotąd w Kunstgewerbemuseum (Muzeum Rzemiosł Artystycznych). Zespół zabytków rozrastał się dzięki darom, zakupom i depozytom – przed rokiem 1945 było blisko 1000 różnorodnych tkanin, spośród których znaczna część uległa rozproszeniu lub zaginęła w czasie II wojny światowej. Obecnie gdańska kolekcja tkanin i haftów liczy 598 obiektów. Znajdują się wśród nich przedmioty o proweniencji europejskiej i orientalnej. Szczególnie cenne są zabytki bezpośrednio związane z Gdańskiem i Pomorzem.
W gdańskich zbiorach przechowywane są wyroby z najważniejszych średniowiecznych ośrodków tkactwa europejskiego, takich jak Sycylia, Hiszpania czy Lukka, oraz wschodniego, np. tkaniny z Syrii. Wśród XV-wiecznych haftów szczególne miejsce zajmują hafty powstałe w klasztornej pracowni brygidek gdańskich. Czasy nowożytne reprezentują wyroby włoskie, m.in. z Florencji i Wenecji. Tkaniny z XVII i XVIII w stulecia najczęściej łączone są z warsztatami i manufakturami francuskimi, w tym z największym ośrodkiem tkackim w Lyonie. W zbiorze zdarzają się też wyroby niemieckie oraz wyjątkowej klasy, choć niewielkich rozmiarów, hafty gdańskie. Z kolei tekstylia z XIX i z początku XX wieku to zespół bardzo różnorodnych obiektów dekoracyjnych i akcesoriów mody, których miejsce wykonania sięgają Dalekiego Wschodu lub pochodzą z domowych warsztatów pomorskich.

Wśród zachowanych tkanin są eksponaty unikatowe. Wyjątkowym i zarazem najstarszym zabytkiem w zbiorze Muzeum jest tzw. ornat Świętopełka o formie dzwonowatej, datowany na wiek XIII. Tradycja łączy go z księciem Świętopełkiem Wielkim, a szata pochodzi z kościoła ponorbertańskiego w Żukowie. Szczególne miejsce w zbiorze tkanin Muzeum Narodowego w Gdańsku zajmuje także cenny zespół 189 paramentów średniowiecznych, pochodzących z kościoła Mariackiego w Gdańsku. Na początku XVII wieku wykonane zostały wyjątkowej klasy miniatury hafciarskie autorstwa Marii Schumann. Z końca stulecia i z początku wieku XVIII zachowały się hafty barwne i złote z klasztornych pracowni w Żukowie i Żarnowcu. W zbiorach Muzeum Narodowego znajduje się także zespół pasów kontuszowych m.in. z Kobyłki, Słucka oraz Lyonu.