Grafika

Zbiory graficzne zgromadzone w Oddziale Sztuki Dawnej gdańskiego Muzeum Narodowego obejmują dzieła szkół europejskich: niemieckiej, niderlandzkiej, włoskiej, francuskiej, angielskiej oraz pojedyncze prace szkół austriackiej, duńskiej i szwajcarskiej, powstałe od końca XV wieku do 1945 roku.

Podstawę, a zarazem najbardziej wartościową część zasobów Pracowni Grafiki stanowi kolekcja rycin Jacoba Kabruna (1759-Gdańsk-1814). Zbiory, które obejmowały ponadto malarstwo i rysunek, gromadzone były przez gdańskiego kupca, bibliofila i dyplomatę w drugiej połowie XVIII i na początku XIX wieku. Artystyczna ranga tej znakomitej kupieckiej kolekcji określa kulturalne aspiracje mieszczaństwa gdańskiego.
Dzieła, przekazane testamentem rodzinnemu miastu, stały się własnością, zarazem zobowiązaniem Gdańska. Już za życia kolekcjonera zbiór traktowany był nie tylko jako nośnik wartości artystycznych, dostrzegano w nim bowiem walor prestiżu. Zapis, stając się impulsem do powołania Stadtmuseum Danzig, przyczynił się pośrednio do instytucjonalizacji opieki nad sztuką w mieście. Podstawą zbiorów Muzeum Miejskiego, które rozpoczęło działalność w 1872 roku, stała się kolekcja Kabruna.

Do wybuchu drugiej wojny światowej w Gabinecie Rycin gdańskiego Muzeum Miejskiego znajdowało się około 20 tysięcy prac. Obecnie jest ich blisko 4,5 tysiąca, wśród nich 1555 rycin z historycznej gdańskiej kolekcji (w tej liczbie 12 prac odzyskanych w ciągu ostatnich kilkunastu lat w formie zakupu). Po zniszczeniach i rozproszeniach ostatniej wojny ocalała zaledwie czwarta część pierwotnej kolekcji. Mimo drastycznych liczbowo i jakościowo strat wojennych spuścizna Kabruna nadal jest wysoko ceniona wśród zbiorów o prywatnej proweniencji.

W zasobach Pracowni znajdują się aktualnie prace czołowych artystów szkoły niderlandzkiej, niemieckiej, włoskiej i francuskiej, jak Rembrandt Hermensz van Rijn, Albrecht Dürer, Lucas Cranach, Daniel, Lambrecht i Hieronymus Hopferowie, Marcantonio Raimondi, Stefano della Bella, Jacques Callot, Wenzeltulecia, którą reprezentują między innymi dzieła twórców tej miary, jak Pablo Picasso, Wassily Kandinsky, Max Liebermann, Max Slevogt, Emil Nolde, Max Beckmann, Franz Marc, Carl Hofer.

Z przyczyn historycznych, na przestrzeni stuleci lokujących Gdańsk w niemieckim obszarze kulturowym, silną reprezentację posiada szkoła niemiecka. Szczególną wartość przedstawiają dzieła z końca XV i pierwszej połowy XVI wieku, wykonane w technikach drzeworytu, miedziorytu i akwaforty. Wśród autorów wymienić należy Albrechta Dürera (w zbiorach między innymi dwa spośród trzech miedziorytów, określanych mianem mistrzowskich), Albrechta Altdorfera, Heinricha Aldegrevera, Georga Pencza, Lucasa Cranacha Starszego i Hansa Baldunga Griena.

Po drugiej wojnie światowej przyjęto ściśle określony kierunek odbudowy zdziesiątkowanych zbiorów. Szczególną wagę przykłada się do sztuki północnej Europy. Dla zbiorów graficznych istotne znaczenie posiadają dzieła twórców gdańskich bądź z miastem związanych oraz materiały o wartości ikonograficznej. Novum stanowi wprowadzenie do zbiorów dzieł artystów polskich, jak między innymi Jan Piotr Norblin, Michał Płoński, Józef Pankiewicz, Józef Mehoffer oraz artystów reprezentujących wileńskie środowisko twórcze, znaczące dla Gdańska z powodu uwarunkowań historycznych zaistniałych po 1945 roku.