Metale – nowe nabytki

2015

  • kufel z przedstawieniami Amora i Bachusa, Gdańsk, Nathaniel Pressding I (czynny 1658-1670/76), ok. 1670, srebro, kute, repusowane, rytowane, fakturowane, lutowane, częściowo złocone, odlew cyzelowany, wys. 22 cm, śr. stopy 15,5 cm, waga 966 g, nr inw. MNG/SD/1227/Mt

Dotychczas w muzealnej kolekcji dawnego złotnictwa znajdowało się jedenaście naczyń tego typu, w tym osiem o gdańskiej proweniencji oraz po jednym przykładzie z Torunia, Elbląga i Malborka. Kufel pochodzący z warsztatu Nathaniela Pressdinga I reprezentuje wczesną odmianę naczynia o stosunkowo smukłych proporcjach i dekoracji zakomponowanej w formie trzech kartuszy rozdzielonych pasami motywów ornamentalnych. Sceny figuralne w kartuszach wykonano w technice grawerunku, rzadko stosowanej w barokowym złotnictwie gdańskim. Dwa kartusze wypełniają kompozycje, dla których jako wzorce posłużyły ryciny z książki Ottona van Veena Amorum emblemata, wydanej w Antwerpii w 1608 r. Publikacja ta zawiera 124 emblematy o tematyce miłosnej – kompozycje ukazujące Amora w różnych sytuacjach, opatrzone słownym komentarzem. Mają one uzmysłowić różne aspekty Miłości ZiemskiejAmor Profanum. Twórca grawerunków wykorzystał emblemat z numerem 2, zatytułowany Perfectus amor non est nisi ad unum (Miłość doskonała jest skierowana ku jednemu), ukazujący Amora trzymającego tabliczkę z wieńcem laurowym w uniesionej dłoni, oraz emblemat opatrzony numerem 18 z Amorem celującym z łuku do sfery niebieskiej (z inskrypcją: Conservat cuncta Cupido – Wszystko jest zachowane przez miłość). W drugim przypadku z pierwowzoru pozostał jedynie wizerunek Kupidyna z łukiem. Redukcja dokonana przez twórcę dekoracji kufla ma uzasadnienie kompozycyjne, związane z transpozycją wzorca graficznego na czytelny grawerunek w srebrnej blasze. Wykorzystanie wyłącznie części obrazowej emblematów i rezygnacja z komentarza słownego wskazuje też na fakt, że zleceniodawcy oraz potencjalnym odbiorcom dzieło van Veena było dobrze znane.

Nie został natomiast dotychczas zidentyfikowany wzorzec graficzny dla kompozycji w trzecim kartuszu; ukazano tam Bachusa z wieńcem z winorośli na głowie, zasiadającego okrakiem na beczce i zrywającego kiść winogron.

Dekoracji naczynia dopełniają motywy kwiatowe znakomicie wykonane w technice repusowania, czyli wykuwania reliefów w srebrnej blasze. Po dwa duże kielichy kwiatowe na ulistnionych łodygach umieszczono pomiędzy medalionami; pojedyncze kwiaty z łodyżkami znajdują się również na stopie oraz pokrywie kufla. Formy motywów kwiatowych potraktowano dekoracyjnie, można jednak rozpoznać wśród nich tulipany, goździki i róże.

W pokrywę kufla wmontowano wtórnie srebrny rubel carycy Katarzyny z 1726 r., co świadczy o rosyjskim epizodzie w historii obiektu, choć brak jakichkolwiek inskrypcji i znaków własnościowych uniemożliwia poznanie dziejów zabytku.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego


2012

  • czarka (tzw. próbnik), MNG/SD/1222/Mt, (OT 09 SD/2012)
  • łyżka, MNG/SD/1223/Mt, (OT 10 SD/2012)
  • łyżka, MNG/SD/1224/Mt, (OT 11 SD/2012)
  • kubek ze scenami z Metamorfoz Owidiusza, MNG/SD/1225/Mt, (OT 12 SD/2012)
  • czarka do wina, MNG/SD/1216/Mt, (OT 03 SD/2012)
  • kielich komunijny, MNG/SD/1218/Mt, (OT 05 SD/2012)
  • pudełko toaletowe, MNG/SD/1219/Mt, (OT 06 SD/2012)
  • para lichtarzy, MNG/SD/1220/Mt, (OT 07 SD/2012)
  • koszyk do pieczywa, MNG/SD/1221/Mt, (OT 08 SD/2012)

2011

  • świecznik ołtarzowy, MNG/SD/1215/Mt, (OT 07 SD/2011)
  • zegar stołowy (kaflowy), MNG/SD/1217/Mt, (OT 04 SD/2012)