Projekty konserwatorskie

15 września 2016

Program: Dziedzictwo Kulturowe 2016
Priorytet: Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą

Nazwa zadania: Konserwacja zespołu miniatur ze zbiorów artystycznych Towarzystwa Historyczno-Literackiego / Biblioteki Polskiej w Paryżu

Rodzaj zadania: Rewaloryzacja oraz prace remontowe i konserwatorskie w zabytkach polskich lub z Polską związanych, znajdujących się poza granicami kraju.

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Celem projektu, realizowanego od marca do grudnia 2016  było poddanie pełnej konserwacji zespołu 52 miniatur ze zbiorów Biblioteki Polskiej / Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu.

Wykaz obiektów:
1. Autor nieznany, Józef Chłopicki, akwarela, gwasz, papier, owal: 4,4 x 3,3 cm (w świetle oprawy); puzderko średn. 5,5 cm, 1. nr inw. THL.BPP.Rys.Min.20
2. Autor nieznany, Dziewczyna z gołąbkiem, olej, drewno, owal: 9,0 x 7,3 cm (w świetle oprawy); oprawa 10,5 x 8,5 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.37
3. Grabowska Olga, Portret nieznanej kobiety, akwarela, ołówek, papier, kwadrat: 8 x 8 cm (w świetle oprawy); oprawa 18 x 18 cm, Min Grabowska (XIX w.), nr inw. THL.BPP. Rys.Min.3
4. Chéron Charles François (17241794), Stanisław Leszczyński w otoczeniu Marsa i Apollona, akwarela, gwasz, koś ć, prostokąt: 5,3 x 7,4 cm (w świetle oprawy); oprawa 11 x 8,8 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.65
5. Autor nieznany, Portret młodej kobiety w żółtej sukni, pocz. XIX w., akwarela, gwasz, kość, owal: 7,4 x 5,8 cm; na odwrocie na papierze zabezpieczającym kość naklejka: „Gr. Inv. / 279”, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.36
6. Wańkowicz Walenty, Celina Mickiewiczowa, 1835? 1842?, akwarela, gwasz, papier, owal: 14,2 x 10,0 cm (w świetle oprawy); oprawa 18,2 x 21,7 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.41 (MAM 1947/95)
7. Emil Boratyński (Jurkiewicz) Autoportret, akwarela, papier ,prostokąt: 7,4 x 6,2 cm (w świetle passe partout); oprawa 13,7 x 12,6 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.40
8. Autor nieznany wg Józefa Grassiego, Książę Józef Poniatowski, akwarela, gwasz, kość słoniowa, owal:4,3 x 3,6 cm (w świetle oprawy); na odwrocie kości napis ołówkiem: ”647/II  TK); oprawa 10 x 9 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.59
9. Autor nieznany, Portret młodego mężczyzny w granatowym fraku, ok. 1840, akwarela, gwasz, kość słoniowa, owal: 5,3 x 4,0 cm (w świetle oprawy); oprawa 8,8 x 7,9 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.18
10. Autor nieznany, Henryk Sienkiewicz, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 6,3 x 5,1 cm, (w świetle oprawy); oprawa 7,6 x 6,4 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.15
11. Klinebert Nicolas?, Portret mężczyzny, 1841, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 5,8 x 4,6 cm (w świetle oprawy); 7,4 x 6,2 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.14
12. Autor nieznany, Portret mężczyzny w mundurze, 1786, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 4,3 x 3,2 cm (w świetle oprawy), szylkret, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.16
13. Autor nieznany, Portret T. Piworskiej, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 6,4 x 5,1 cm (w świetle oprawy); oprawa 7,8 x 6,5 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.13
14. Autor nieznany, Adam Mickiewicz, fotografia podmalowana?, akwarela, gwasz ? papier, tondo:1,8 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.64 (MAM 1947/275)
15. Autor nieznany, Portret papieża, płaskorzeźba z kości naklejona na jedwab, 6,9 x 4,5 cm (wymiary wizerunku); oprawa 10,5 x 9,5 cm, nr inw. THL.BPP.N 746
16. Autor nieznany (Kosiński Józef?), Józef Sułkowski, przed 1798, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 5,1 x 4,2 cm (w świetle oprawy); oprawa 5,4 x 4,5 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.7
17. Autor nieznany, Portret nieznanego mężczyzny, 2. poł. XVIII w., akwarela, gwasz, kość słoniowa, owal: 4,0 x 3,4 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.6
18. Autor nieznany, Stanisław August, (Popiersie profilowe w prawo. Tło niebieskie),
płaskorzeźba z masy na niebieskim tle; owal: 2,3 x 1,5 cm (w świetle oprawy); oprawa 6,3 cm, nr inw. THL.BPP.N 747
19. Byszyński Jean, Henrietta Jabłońska w wieku dziecięcym, 1842, akwarela, gwasz, kość słoniowa, owal: 4,7 x 3,9 cm, oprawa 7 x 6 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.10
20. Autor nieznany, Portret mężczyzny, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 4,5 x 3,8 cm (w świetle oprawy); oprawa 5,2 x 4,6 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.11
21. Autor nieznany, Władysław Mickiewicz w wieku chłopięcym, akwarela, gwasz, kość słoniowa, owal: 8,0 x 6,5 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.1 (MAM 1947/105)
22. Tillet, Adam Mickiewicz, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 6,2 x 5,1 cm (w świetle oprawy); oprawa 17,8 x 12,3 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.17 (MAM 1947/38)
23. Autor nieznany, Napoleon II, książę Reichstadtu, XIX w, akwarela, gwasz, kość słoniowa, owal: 4,1 x 3,3 cm, (w świetle oprawy); oprawa 5,8 x 4 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.5
24. Autor nieznany, Maryla Wereszczakówna, akwarela, gwasz, ołówek, papier, owal: 5,9 x 4,7 cm (w świetle oprawy); 7,5 x 6,3 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.12
25. Autor nieznany, Zofia Malewska, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 4,7 x 4,1 cm (w świetle oprawy); oprawa 6 x 5,5 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.9
26. V. de Bellegarde? (na odwrocie ołówkiem),Główka dziecka w obłokach, akwarela, gwasz, kość, owal: 5,6 x 4,1 cm (w świetle oprawy); oprawa 6,5 x 5,5 cm, nr inw.THL.BPP.Rys.Min.8
27. Autor nieznany, Książę Jerzy Lubomirski, olej, płótno naklejone na drewno, owal :9,7 x 7,6 cm, (w świetle oprawy); oprawa 11 x 9 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.2
28. Autor nieznany według Walentego Wańkowicza, Adam Mickiewicz,
akwarela, papier, owal: 2,7 x 2,2 cm; oprawa 3 x 2,3 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.22
29. Autor nieznany, Tadeusz Kościuszko, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 2,5 x 1,8 cm (w świetle oprawy); oprawa 6,5 cm, Nr inw. THL.BPP.Rys.Min.43
30. Autor nieznany, Józef Poniatowski, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 1,1 x 0,8 cm (w świetle oprawy); 7,9 x 6,6 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.44
31. Autor nieznany, Portret doktora Wołowskiego, 1 poł. XIX w., akwarela, gwasz, tkanina, owal: 9,5 x 8,0 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.38
32. Belay Pierre de (1890 – 1947), Adam Mickiewicz, 1905, olej, tektura, tondo: 7,4 (w świetle oprawy); oprawa 7,5 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.34
33. Autor nieznany, Ludwik XVI z rodziną, mezzotinta, jedwab, tondo: 7,6; śred. 9,2 cm; wys. 13,7 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.31
34. Sarrazin A., Portret mężczyzny w mundurze z szablą w dłoni, 1795, akwarela, gwasz, kość, tondo: 6,3 cm (w świetle oprawy); śred. 9,8 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.30
35. Postempska Agnese ?, Maria Mickiewicz, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 5,6 x 4,7 cm; nr inw.THL.BPP.Rys.Min.42 (MAM 1947/104)
36. Autor nieznany (Leon Brzeziński?), Portret mężczyzny w czarnym fraku, akwarela, gwasz, kość, owal: 8,6 x 7,1 cm (w świetle oprawy); oprawa 16 x 13,8 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.61
37. Autor nieznany, Żebrak, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 7 x 5,6 cm (w świetle oprawy); 12,5 x 11 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.33
38. Autor nieznany, Portret mężczyzny, kredka, papier, owal: 13,5 x 10,8 cm; oprawa 18,3 x 14,4 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.27
39. Autor nieznany, Józef Szymanowski, akwarela, gwasz, koś ć, owal:5,1 x 4,2 cm (w świetle oprawy); oprawa 8,4 x 7,4 cm, Nr inw. THL.BPP.Rys.Min.32 (MAM 1947/98)
40. Abel Delapaix, Portret Pana Deverdun, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 9,7 x 7,5 cm (w świetle oprawy); oprawa 17,4 x 14,9 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.28
41. Autor nieznany, według Frans van Mieris Vieux, Portret mężczyzny w czerwonym płaszczu, XIX w., akwarela, gwasz, koś ć, kwadrat: 7,4 x 7,4 cm ; oprawa 12,5 x 11 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.26
42. Kwiatkowski Teofil, Portret Adama Mickiewicza, 18481855,
akwarela, ołówek, złota farba, papier, owal (obcięty po bokach): 10,8 x 9,8 cm; 16,6 x 16,6 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.160.108 (MAM 1947/41,
Rys Kwiatkowski 108)
43. Kwiatkowski Teofil, Portret Letycji Bonaparte, bratanicy Napoleona I, 18451850,
akwarela, gwasz,ołówek, papier, owal: 12,2 x 8,8 cm; oprawa 32,8 x 28,4 cm
nr inw. THL.BPP.Rys.Min.49 (Rys Kwiatkowski 74)
44. Kwiatkowski Teofil, Portret Marii Amparo, po 1855, akwarela, gwasz, ołówek, papier, prostokąt: 13,2 x 8,1 cm; oprawa 15,6 x 10,5 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.160.65 (Rys Kwiatkowski 65)
45. Kwiatkowski Teofil, Dwójka dzieci bawiących się z psem, ok. 1889
(Prawdopodobnie są to wnuczki Kwiatkowskiego MarieLouise i Isabelle), akwarela, papier, prostokąt: 5,5 x 8,5 cm; oprawa 13,2 x 9,5 cm, opr.: drewno; 9,3 x 13,1 cm;
nr inw. THL.BPP.Rys.160.113 (Rys Kwiatkowski 113)
46. Kwiatkowski Teofil, Portret mężczyzny, ok. 1865, akwarela, gwasz, papier, owal: 4,5 x 3,5 cm; oprawa 12,2 x 10,8 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.46 (Rys Kwiatkowski 62)
47. Kwiatkowski Teofil, Portret kobiety, ok. 1850, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 5,2 x 4,3 cm; oprawa 12,5 x 10,8 cm, Nr inw. THL.BPP.Rys.Min.45 (Rys Kwiatkowski 63)
48. Kwiatkowski Teofil, Portret Marceliny Czartoryskiej z synem Marcelim, 1849 (?),
akwarela, ołówek, złota farba, papier, owal: 9,7 x 7,5 cm; oprawa średn. 13,4 cm, nr inw.
THL.BPP.Rys.160.61 (Rys Kwiatkowski 61)
49. Kwiatkowski Teofil, Portret księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, po 1855, akwarela, gwasz, kość słoniowa, owal: 2,1 x 1,8 cm; oprawa 8,8 x 7,4 cm, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.47 (Rys Kwiatkowski 123)
50. Kwiatkowski Teofil, Portret kobiety, ok. 1850, akwarela, tektura, owal: 3,5 x 2,9 cm; na odwrocie kartonika, do którego przyklejona została miniatura napis ołówkiem: „No 78/1976”,
pieczątka „TOWARZYSTWO/ HISTORYCZNO/LITERACKIE” i długopisem: ”TK”
nr inw. THL.BPP.Rys.Min.48 (Rys Kwiatkowski 78)
51. Autor nieznany, Portret mężczyzny w niebieskim fraku, akwarela, gwasz, koś ć, owal: 3,2 x 2,7 cm; na odwrocie kości na papierze podklejającym kość długopisem i ołówkiem: „TK/ No 79/1976” i fragment pieczątki
„[TOWARZYSTWO 
HISTORYCZNO/LITERACKIE”, nr. inw. THL.BPP.Rys.Min.60
52. Autor nieznany, Portret Kazimiery Wołowskiej, 16,5 x 13,5 cm, ołówek na marmurze, nr inw. THL.BPP.Rys.Min.21 (MAM)

Zrealizowano następujący program prac remontowo-konserwatorskich obejmujący wszystkie obiekty:
1. Dla wszystkich obiektów: dokumentacja fotograficzna stanu zachowania i w trakcie prac, zabezpieczenie miejsc grożących odspojeniem, oczyszczanie mechaniczne z zabrudzeń powierzchniowych (lico i odwrocie)
2. Dezynfekcja.
3. Wykonanie indywidualnych opraw konserwatorskich z kartonu bezkwasowego do eksponowania i przechowywania obiektów.

Zrealizowano następujący program prac konserwatorskich dla obiektów na kości, kości słoniowej, drewnie i podłożach tekstylnych:
1. Wykonano demontaż nalepek papierowych z odwroci miniatur i poddanie konserwacji według programu dla obiektów papierowych.
2. Zabezpieczono napisy na odwrociach miniatur przed czyszczeniem.
3. Zdemontowano miniatury z ramek.
4. Oczyszczenie warstwy malarskiej.
5. Uzupełnienie warstwy malarskiej i zabezpieczenie powierzchni.
6. Montaż w ramkach, naklejenie zakonserwowanych nalepek.

Zrealizowano następujący Program prac konserwatorskich dla obiektów papierowych:
1. Zbadano pH papieru, w razie potrzeby odkwaszano przed konserwacją.
2. Wykonano płukanie obiektów w wodzie filtrowanej, oczyszczenie chemiczne z zabrudzeń strukturalnych.
3. Wykonano planirowanie papieru.
4. Zreperowano przedarcia, uzupełniono drobne ubytki masą papierową i bibułkami japońskimi.
5. Wzmocniono osłabione miejsca.
6. Obiekty zostały poddane osuszaniu i prasowaniu.
7. Wykonano punktowanie scalające akwarelami.

Zrealizowano następujący program prac konserwatorskich dla ramek metalowych:
1. Oczyszczanie powierzchni.

Zrealizowano następujący program prac konserwatorskich dla ramek drewnianych, złoconych:
1. Oczyszczanie powierzchni, uzupełnianie ubytków, scalanie kolorystyczne złotem płatkowym lub proszkowym.

W efekcie realizacji projektu Towarzystwo Historyczno-Literackie/ Biblioteka Polska w Paryżu otrzymało obiekty zabytkowe ze swoich zbiorów w bardzo dobrym stanie zachowania. Obiekty uzyskały odpowiednią oprawę konserwatorską do ich właściwego przechowywania. Przedmiotowy zespół miniatur otrzymał także  dokumentację fotograficzno-opisową przebiegu prac.

———————————————————————————————— 

5 maja 2016

„Konserwacja rycin i albumów ze zbiorów Towarzystwa Historyczno-Literackiego/ Biblioteki Polskiej w Paryżu.”

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Celem projektu było poddanie pełnej konserwacji zespołu 70 rycin Daniela Chodowieckiego i 2 albumów złożonych z rycin zatytułowane „Zbiory Chodowieckiego“ (t. I, t. II).

Przebieg wykonanych prac konserwatorskich.

Przy wszystkich obiektach przeprowadzono następujące czynności: dezynfekcję, wykonano dokumentację fotograficzną przed, w trakcie i po konserwacji, , oczyszczenie mechaniczne z zabrudzeń powierzchniowych (lico i odwrocie).

Konserwacji luźnych grafik:
1. Badanie pH papieru w celu podjęcia decyzji o odkwaszaniu poszczególnych grafik.
2. Płukanie grafik wraz z podkładkami w wodzie filtrowanej, oczyszczenie chemiczne z zabrudzeń strukturalnych (Contrad 2000 w zalecanych stężeniach). W trakcie tego zabiegu podkładki zostały oddzielone od oryginałów i zakonserwowane wg schematu obowiązującego dla grafik.
3. Lokalnie zastosowano roztwór nadtlenku wodoru dla usunięcia silniejszych przebarwień papieru.
4. Płukanie końcowe w wodzie filtrowanej.
5. Zastosowano roztwór wodorotlenku wapnia lub wodorowęglanu magnezu w celu odkwaszenia papieru w kąpieli lub przez spryskiwanie odwrocia.
6. Papier planirowano Klucelem G lub Tylozą MH 30.
7. Podklejono przedarcia, uzupełniono drobne ubytki masą papierową i bibułkami japońskimi, część grafik dublowano na cienką bibułkę japońską celem wzmocnienia,
8. Grafiki, które oryginalnie posiadały dodatkowe podkładki z papierów czerpanych, po konserwacji montowano na nie z powrotem. Podczas montażu, uwzględniając pierwotną konstrukcję i dobro obiektu, niektóre grafiki naklejano z wprowadzeniem międzywarstwy z bibułki japońskiej, bądź zawieszono na bibułkowych zawiaskach.
9. Grafiki zaprasowano.
10. W uzasadnionych wypadkach wykonano punktowania scalające akwarelami,
11. Grafiki oprawiono w ochronne passe-partout, z kartonu bezkwasowego z przekładkami 
z papieru z rezerwą alkaliczną,
12. Grafiki umieszczono w pudłach zbiorczych z tektury bezkwasowej.

 

 

 

Konserwacja dwóch albumów rycin Chodowieckiego:

1. Zdemontowano albumy oddzielając oprawy i rozdzielając blok na karty,
2. Konserwacja kart:
a) Grafiki czarno białe: wypłukano wodą, umyto roztworem Contradu, zdjęto paski wyklejające grzbiety, usunięto bądź osłabiono zanieczyszczenia i plamy dobranymi środkami: roztworem nadtlenku wodoru, benzyną lakową, roztworem borowodorku sodu. Następnie wypłukano w wodzie filtrowanej, odkwaszono roztworem wodorotlenki wapnia. Papier wzmocniono roztworem klucelu G. Po uzupełnieniu ubytków masą papierową i bibułką japońską karty zaprasowano. Część rozdublowanych kart albumów wzmocniono przez wprowadzenie międzywarstwy z bibułki japońskiej. Przeprowadzono punktowanie akwarelą.
b) Grafiki kolorowane: wykonano próby trwałości koloru. Pozostałe czynności wykonano j.w., z zastosowaniem zamiast roztworów wodnych roztworów wodno – alkoholowych w dobranych proporcjach (z pominięciem Contradu). W przypadku wyjątkowej wrażliwości warstwy barwnej zabiegi przeprowadzono na stole niskociśnieniowym, zamiast w kąpieli.
c) Uformowanie albumów po konserwacji:
1.Karty uszyto zgodnie z oryginałem na trzy zwięzy sznurkowe.
2. Zdjęto z okładki papierową okleinę.
3.Wyreperowano rozwarstwione brzegi i narożniki tekturowych okładek, w przypadku albumu Galb 89 podklejono pękniętą tylną okładkę. Zaprasowano w celu likwidacji deformacji.
4.Uzupełniono ubytki w okleinie papierowej, zdublowano ją na bibułę japońską i naklejono na okładki.
5.Wykonano nowy grzbiet z warstwowo sklejonego papieru.
6. Połączono oprawę z uszytym blokiem książki, wklejono wyklejki.
7.Wykonano pudła ochronne z tektury bezkwasowej.

 

 

 

W wyniku przeprowadzonej konserwacji zabytkowym obiektom przywrócono bardzo dobry stan zachowania, wyposażono w odpowiednią oprawę konserwatorską umożliwiającą ich właściwe przechowywanie oraz sporządzono fotograficzno-opisową dokumentację przebiegu prac.

Dzięki realizacji projektu konserwatorskiego będzie możliwe zachowanie tych cennych zabytków dla przyszłych pokoleń oraz propagowanie wiedzy o tych unikalnych obiektach w trakcie wystaw dedykowanych szerokim kręgom odbiorców. Upowszechnianie wiedzy o kolekcji będzie możliwe dzięki wypożyczeniom  do innych muzeów i instytucji kultury w Europie i poza nią.

Przed przekazaniem zrewaloryzowanych rycin właścicielowi, zgodnie z wieloletnią umową między Muzeum Narodowym w Gdańsku i Towarzystwem Historyczno -Literackim/Biblioteką Polską w Paryżu Muzeum narodowe zaprezentuje kolekcję tę na wystawie „Philantrophinum.  Oświeceniowa wizja edukacji Johanna Bernarda Basedowa w rycinach Daniela Chodowieckiego, która będzie czynna od 10 czerwca do 31 sierpnia 2016 roku w Oddziale Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego w Gdańsku. Kuratorką wystawy jest Pani Alicja Andrzejewska-Zając, opiekująca się kolekcją rycin ze zbiorów Muzeum Narodowego w Gdańsku 

Biblioteka Polska w Paryżu jest jedną z najstarszych i najbogatszych w zbiory instytucją poza granicami kraju. Została założona w 1838 roku przez polskich emigrantów przybyłych do Francji po upadku powstania listopadowego. W 1839 roku opiekę nad Biblioteką objęło Towarzystwo Historyczno-Literackie. Zbiory Biblioteki są ogmne i prawie nieznane polskiemu odbiorcy. Gromadzi przede wszystkim wydawnictwa z zakresu historii, literatury, filozofii i sztuki polskiej XIX i XX wieku. Zbiory graficzne Polskiego Towarzystwa Historyczno-Literackiego/Biblioteki Polskiej w Paryżu należą do najciekawszych i jednocześnie najliczniejszych zbiorów tej emigracyjnej instytucji. Obejmują one około 8500 rycin, gromadzonych od początków jej istnienia po dzień dzisiejszy. Decydujące znaczenie dla zbiorów graficznych miał bogaty dar bibliofila i kolekcjonera Macieja Wodzińskiego (1873-1848). Zbiory Muzeum Narodowego im. Wodzińskich, w Dreźnie w 1848 r. (utworzonego przez wdowę Wodzińskiego) zostały w lutym 1850 roku włączone do kolekcji Biblioteki Polskiej. Zbiór rycin Daniela Chodowieckiego pochodzi prawdopodobnie w większej części właśnie ze zbiorów Macieja Wodzińskiego.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
———————————————————————————————— 

12.12.2015

„Konserwacja rysunku Pro Patria Mori ze zbiorów Towarzystwa Historyczno-Literackiego/Biblioteki Polskiej w Paryżu.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Projekt obejmował pełną konserwację rysunku nieznanego autora Pro Patria Mori ze zbiorów Towarzystwa Historyczno-Literackiego/Biblioteki Polskiej w Paryżu. Jest to znacznych rozmiarów (128 x 88 cm) kompozycja o charakterze patriotycznym i dramatycznej wymowie. Przedstawia grupę młodych powstańców uzbrojonych i gotowych do boju. Z analizy ubioru postaci i charakterystycznych cech uzbrojenia wynika, iż są to żołnierze z Powstania Styczniowego1863 r. Nad nimi znajduje się alegoryczna postać kobieca przedstawiająca Polskę Walcząca ze sztandarem i napisem „Pro Patria Mori”. Rysunek jest sygnowany, jednak jego bardzo zły stan zachowania, silne zabrudzenia i przetarcia uniemożliwiały odczytanie nazwiska autora.

Przebieg prac  konserwatorskich:

Autor nieznany, “Pro Patria Mori”, rysunek ołówkiem na papierze, wym.: 128 x 88 cm; rama: 155 x 115,5 cm, nr. inw. THL.BPP.Ga.4736

1. Dokumentacja fotograficzna stanu zachowania i w trakcie prac.
2. Zabezpieczenie miejsc grożących odspojeniem w miejscach rozdarć papieru i podłoża.
3. Demontaż z ramy.
4. Dezynfekcja w komorze próżniowej rotanoxem.
5. Oczyszczanie mechaniczne lica – gąbką, gumkami, skalpelem.
6. Zdjęcie dublującego płótna z odwrocia na sucho, przy krawędziach na mokro.
7. Usunięcie zanieczyszczeń: resztek kleju i śladów po muchach.
8. Osłabienie zbrązowienia papieru poprzez lekkie bielenie: roztworem Contradu, i lokalnie roztworem nadtlenku wodoru.
9. Płukanie w wodzie dejonizowanej.
10. Odkwaszenie w roztworze Ca(OH)2.
11. Wzmocnienie papieru wodno – alkoholowym roztworem klucelu.
12. Uzupełnienie ubytków, podklejenie przedarć, zaprasowanie.
13. Punktowanie ołówkiem i akwarelą.
14. Dublowanie na grubą bibułę japońską i następnie oprawienie na podkładce z tektury muzealnej z listwami dystansowymi, w ramie za szkłem. Rama została poddana konserwacji.

     

W wyniku prac konserwatorskich rysunkowi przywrócono bardzo dobry stan zachowania. Obiekt otrzymał ochronną oprawę konserwatorską i fotograficzno-opisową dokumentację przebiegu konserwacji. Chociaż wspomniana sygnatura jest w tej chwili lepiej widoczna, ustalenie nazwiska autora rysunku wymaga dalszych prac badawczych z obszaru historii i historii sztuki.

Dzięki przeprowadzeniu pełnej konserwacji rysunku Pro Patria Mori ze zbiorów  Towarzystwa Historyczno-Literackiego/Biblioteki Polskiej w Paryżu będzie możliwe zachowanie tego cennego zabytku dla przyszłych pokoleń oraz propagowanie wiedzy patriotycznej. Rysunek zostanie włączony do stałej ekspozycji Biblioteki.

Wcześniej, jeszcze w pierwszym półroczu 2016 roku rysunek będzie udostępniony publiczności w Muzeum Hymnu Narodowego w Bedominie – oddziale Muzeum Narodowego w Gdańsku -  w ramach specjalnego pokazu i programu edukacyjnego.

Biblioteka Polska w Paryżu jest jedną z najstarszych i najbogatszych w zbiory instytucją poza granicami kraju. Została założona w 1838 roku przez polskich emigrantów przybyłych do Francji po upadku powstania listopadowego. W 1839 roku opiekę nad Biblioteką objęło Towarzystwo Historyczno-Literackie. Zbiory Biblioteki są ogromne i prawie nieznane polskiemu odbiorcy. Gromadzi przede wszystkim wydawnictwa z zakresu historii, literatury, filozofii i sztuki polskiej XIX i XX wieku. Zbiory graficzne Polskiego Towarzystwa Historyczno-Literackiego/Biblioteki Polskiej w Paryżu należą do najciekawszych i jednocześnie najliczniejszych zbiorów tej emigracyjnej instytucji. Obejmują one około 8500 rycin, gromadzonych od początków jej istnienia po dzień dzisiejszy. Decydujące znaczenie dla zbiorów graficznych miał bogaty dar bibliofila i kolekcjonera Macieja Wodzińskiego (1873-1848). Zbiory Muzeum Narodowego im. Wodzińskich, w Dreźnie w 1848 r. (utworzonego przez wdowę Wodzińskiego) zostały w lutym 1850 roku włączone do kolekcji Biblioteki Polskiej. Zbiór rycin Daniela Chodowieckiego pochodzi prawdopodobnie w większej części właśnie ze zbiorów Macieja Wodzińskiego.