REWOLUCJONIŚCI SZTUKI
Emil Nolde (1867 – 1954)
Dzieła z Muzeum Narodowego w Gdańsku

Czynne w terminie: 15.03.2017 - 30.06.2017

Miejsce
Oddział Sztuki Dawnej
Toruńska 1, Gdańsk

    Wizyta

    Grafika i rysunek były często dziedzinami, w których artyści, wolni i niezależni od wymogów zleceniodawców, mogli w pełni zrealizować swój twórczy zamysł.

    Cykl REWOLUCJONIŚCI SZTUKI będzie kolejną okazją do zapoznania się z dziełami z Pracowni Grafiki i Rysunku Muzeum Narodowego w Gdańsku. Ich twórcy poprzez bezkompromisowe poszukiwanie własnych środków wyrazu pokazali nieznane dotąd możliwości sztuki i jej nowe role.

    Pierwszym prezentowanym artystą będzie Emil Nolde jeden z najwybitniejszych przedstawicieli ekspresjonizmu. Należał do tych wielkich w dziejach sztuki, którzy do końca pozostali wierni wewnętrznej twórczej sile, niezależnej od wszelkich okoliczności i wpływów. Był samotnikiem i indywidualistą. Mimo że na krótko związał się z ekspresjonistycznym ugrupowaniem Die Brücke (1906–1907), berlińską Neue Sezession (1908), wystawiał z Der Blaue Reiter (1912–1913), to jego twórczość pozostała zjawiskiem odosobnionym i wyjątkowym. Nie uległ wpływowi kubizmu i futuryzmu jak większość ekspresjonistów po 1910 roku, a najważniejszym środkiem wyrazu pozostała dla niego nasycona, fakturalna plama barwna. W swojej autobiografii Jahre der Kämpfe (Lata walki, 1934) napisał: „intelektualiści piszący o sztuce nazywają mnie ekspresjonistą. Nie podoba mi się takie ograniczenie”. Mimo przejawianych przez artystę nacjonalistycznych sympatii (w 1933 roku został członkiem duńskiej sekcji NSDAP), głoszenia wyższości kultury germańskiej i wyznawania antysemickich poglądów, spotkał się z potępieniem jego dorobku i zakazem twórczości, co jednak ze zdumieniem przyjął. W 1934 roku usunięto go z Pruskiej Akademii Sztuk w Berlinie. Jego dzieła zostały zarekwirowane i usunięte z muzeów niemieckich. Kilkadziesiąt z nich zostało co prawda pokazanych na monachijskiej wystawie „Entartete Kunst” (‘Sztuka zwyrodniała’) w 1937 roku, zorganizowanej przez NSDAP, ale jej celem było wyszydzenie sztuki awangardowej. Wedle prymitywnej oceny rosnących w siłę nazistów tego typu prace stanowiły „sztukę zdegenerowaną”, faworyzowano za to kiczowate sielskie kompozycje, wpisujące się w pseudopatriotyczną ideologię „krwi i ziemi”. W tym kontekście prezentowane dzieła są odzwierciedleniem preferencji kolekcjonerskich ówczesnych władz muzealnych, gromadzących konsekwentnie − wbrew panującym wtedy nastrojom politycznym − dzieła niemieckich ekspresjonistów. W Muzeum Narodowym w Gdańsku zachowało się, poza wieloma dziełami innych twórców awangardowych, dwanaście prac Emila Noldego wykonanych jeszcze przed II wojną światową: dziesięć rycin, akwarela i obraz.

    Kuratorki: Alicja Andrzejewska-Zając, Maja Baran

    Patronat Honorowy: Marszałek Województwa Pomorskiego Mieczysław Struk


    Muzeum Narodowe w Gdańsku / Oddział Sztuki Dawnej
    ul. Toruńska 1, 80-822 Gdańsk
    tel. 58 301 70 61
    e-mail: 
    info@mng.gda.pl
    http://www.facebook.com/MuzeumNarodoweGdansk